Felietony historyczne

Misja ratowania powstańców ŻOB po kapitulacji Powstania Warszawskiego

1 sierpnia 1944 roku oddział Kedywu Okręgu Warszawskiego AK zdobył magazyny Waffen SS na Stawkach. Podczas akcji uwolniono około 50 żydowskich więźniów KL Warschau, wśród…

Aleksander Weissberg zaczynał jako obiecujący naukowiec w Austrii. Potem wplątał się w komunizm i trafił do więzień NKWD. Wreszcie, „sprezentowany” przez Stalina Hitlerowi, stał się „rekinem” czarnego rynku w okupowanej Polsce.

Manuskrypt Als Eure Grosseltern jung waren (niem. Kiedy twoi dziadkowie byli mali) powstał w 1992 roku. Został przygotowany przez psychoanalityczkę Judith S. Kestenberg i artystkę Vivienne Koorland. Kestenberg przez dekady pracowała z ocalałymi z Zagłady.

Uratowani z Gęsiówki Żydzi, choć często bez broni, stali się niezastąpionymi przewodnikami kanałowymi Powstania Warszawskiego. W ciemności podziemi ratowali życie setkom powstańców, prowadząc ich przez…

Lem przez całe życie skrywał prawdę o swoim żydowskim pochodzeniu i doświadczeniach z czasów wojny. Nowe ustalenia badaczy rzucają światło na jego młodość w okupowanym Lwowie, ucieczkę z getta w sierpniu 1942 roku, i traumę Zagłady, która powracała w jego książkach w zawoalowanej formie.

Greccy Żydzi trafili do KL Warschau wprost z obozu KL Auschwitz, gdzie potracili bliskich, często całe rodziny. Był to dla nich kolejny krąg „egzotycznego” piekła.

„O 4 rano w niedzielę 22 czerwca 1941 roku Białystok zbudziła kakofonia wybuchów. Ludzie pootwierali drzwi i struchleli z przerażenia. Miasto było atakowane z powietrza. Wszystko to działo się naprawdę, ponownie wybuchła wojna!”

Zburzenie przez Niemców synagogi na Tłomackiem uważane jest za symboliczny koniec powstania w getcie warszawskim. Jürgen Stroop w raporcie przygotowanym dla zwierzchników, określił ten akt jako ukoronowanie misji pacyfikacyjnej powstania i dzielnicy żydowskiej.

Berek (Dow) przeżył II wojnę światową jako jedyny z sześcioosobowej rodziny Freibergów. Widział ludzi konających z głodu w getcie warszawskim. Przez półtora roku, dzień w dzień, oglądał tysiące Żydów pędzonych na śmierć w obozie zagłady w Sobiborze.

Od wiosny 1942 r., wraz z nadchodzącymi do getta warszawskiego wiadomościami o kolejnych zbrodniach na Żydach, wśród młodych działaczy konspiracyjnych formowała się myśl o utworzeniu zbrojnej organizacji, mającej walczyć z Niemcami.