Program publiczny: październik 2026
📅 9.10, godz. 18:30 | Debata „..między znikaniem a trwaniem…”
„Ostańce” warszawskie, to określenie przedwojennych budynków, które ocalały po zniszczeniach II Wojny Światowej. Należą do nich zarówno opustoszałe kamienice czynszowe, pozostałości dawnej architektury przemysłowej, czy też budynki reprezentacyjne, odrestaurowane i pełniące funkcje użytkowe. Bez względu na stan tych budynków, stanowią one w tkance miejskiej istotny element krajobrazu, ale również są symbolem przeszłości miasta stołecznego. Jednocześnie Warszawa to nowoczesne i ciągle zmieniające się dynamicznie miasto, dlatego zasadne jest by zastanowić się nad dalszym losem „ostańców” warszawskich.
Jaką rolę mogę i powinny odgrywać w rozwoju miasta? Czy mają pozostać trwałymi ruinami, symbolami dawnej przeszłości, czy też możliwe jest dla nich nowe otwarcie? Jeżeli tak, to czym miałyby się stać, na powrót kamienicami mieszkalnymi, instytucjami kultury, czy też budynkami komercyjnymi? W jaki sposób „ostańce” wpisywane są w miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego? Jaka jest pozycja „ostańców” w namyśle na temat rozwoju miasta stołecznego?
Na temat „ostańców” rozmawiać będą: Patrycja Jastrzębska, Michał Krasucki, Kuba Snopek i Franciszek Bojańczyk. Rozmowę moderować będzie Konrad Schiller.
Miejsce wydarzenia: WCK, ul. Działdowska 6
Wstęp wolny.
📅 10.10, godz. 14:30 | Spacer Patrycji Dołowy szlakiem ostańców
Pamięć żydowskiej Warszawy i getta, jeśli jest obecna w naszej – dzisiejszych mieszkańców – świadomości, zamyka się zwykle w obrębie dawnej dzielnicy północnej, przypisana jest do Muranowa, składa się z obrazu pustyni gruzów, pagórków, wyrw, kawałków muru, cegieł wbudowanych w ściany domów, śladów, które dostrzeganych w układzie ulic. Tymczasem w samym sercu miasta, pomiędzy górującymi wieżowcami, powojennymi blokami, nowoczesnymi kamienicami, w sąsiedztwie ruchliwych ulic kryją się ostańce – budynki będące łącznikami między przedwojenną, gettową i obecną przestrzenią Warszawy. Materialni świadkowie – obiekty, które mogą posłużyć jako swojego rodzaju dowody.
Niektóre niszczeją, inne zmieniły swoją funkcję. Ich obecność i historie pomagają zrozumieć, a przede wszystkim oswoić przeszłość i procesy zachodzące w przestrzeni miasta i pamięci.
Na spacerze wybierzemy się ich śladami. Zajrzymy na podwórka, a może i do wnętrza kamienic na Złotej, Śliskiej, Waliców, Chłodnej. Podejdziemy do przychodni, mieszczącej niegdyś szkołę, do budynków, łączących w swojej architektonicznej koncepcji fragmenty dawnych i nowoczesnych kamienic. Sprawdzimy jak ich opowieści wiążą się z dzisiejszym przeznaczeniem. Odszukamy kawałki bruku i kawałki muru getta.
Wycieczkę rozpoczniemy pod dawnym Szpitalem Bersohnów i Baumanów, który niesie wiele historii małych pacjentów z dzielnicy zamkniętej i późniejszych powojennych pokoleń dzieci, a w którym wkrótce otwarte zostanie Muzeum Getta Warszawskiego.
Miejsce rozpoczęcia: ul. Sienna 60
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 10.10, godz. 18:00 | Ilustrowany fragmentami filmów wykład Jerzego Majewskiego o ostańcach
To wydarzenie poświęcone filmowym śladom dawnej Warszawy, utrwalonym na ekranie często mimochodem, na marginesie głównej fabuły. W trakcie spotkania Jerzy Majewski opowie o zachowanych fragmentach przedwojennej zabudowy, które można odnaleźć w polskich filmach i serialach, oraz o tym, jak kino stało się nieoczekiwanym dokumentem znikającego miasta.
Prezentowane fragmenty filmowe pozwolą przyjrzeć się miejscom takim jak okolice Chmielnej, Pańskiej, Placu Grzybowskiego, Żelaznej czy Siennej. Będzie to opowieść o warszawskich ostańcach, ich historii oraz o przemianach przestrzeni miejskiej utrwalonych przez kamerę na przestrzeni kilku dekad.
Miejsce wydarzenia: Instytut Pileckiego, ul. Sienna 82
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 11.10, godz. 16:00 | Premiera audioopowieści Piotra Pazińskiego
Zapraszamy na spotkanie wokół cyklu esejów Piotra Pazińskiego, przygotowywanych dla Muzeum Getta Warszawskiego w formie słuchowisk. Autor prowadzi czytelników i słuchaczy przez współczesną Warszawę, odsłaniając ślady dawnego żydowskiego miasta ukryte w topografii Muranowa. Inspiracją są fotografie, wspomnienia, dokumenty i literatura, dzięki którym nieistniejące ulice i domy odzyskują głos.
Podczas spotkania jeden z esejów przeczyta Adam Bauman, słuchowiskową audiosferę i muzykę stworzy na żywo Piotr Łyczkowski. Następnie zaprosimy Państwa na rozmowę z Piotrem Pazińskim, którą poprowadzi Agnieszka Rasmus-Zgorzelska, współtwórczyni powstających słuchowisk.
Miejsce wydarzenia: Muzeum Woli, ul. Srebrna 12
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 11.10, godz. 14:00 | Spektakl „Nic nowego pod słońcem” Sławomira Hollanda
Zapraszamy na pełen humoru i refleksji wieczór oparty na tekstach mistrzów dwudziestolecia międzywojennego – m.in. Tuwima, Gałczyńskiego, Hemara, Jurandota oraz Leśmiana. Spektakl „Nic nowego pod słońcem” to niezwykła mieszanka śmiechu, liryki i błyskotliwego dialogu z widzem, która przenosi publiczność w klimat literackiego międzywojnia. Na scenie występuje Sławomir Holland – charyzmatyczny aktor o imponującym dorobku, znany szerokiej publiczności m.in. z ról w serialach „M jak miłość” czy „Ojciec Mateusz”. Prezentowane przez niego interpretacje klasycznych utworów łączą w sobie satyryczny pazur z chwilami zadumy, tworząc uniwersalny program dla każdego odbiorcy. Spektakl został nagrodzony prestiżowym Złotym Liściem Retro.
Miejsce wydarzenia: WCK, ul. Działdowska 6
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 19-20 października | Seminarium: Immersive Histories: Digital Innovation in Holocaust Museology
Jakie ramy wyznaczyć nowym technologiom, by mądrze i etycznie opowiadać o historii Zagłady? Muzeum Getta Warszawskiego oraz Muzeum Dom Anny Frank w Amsterdamie zapraszają na wydarzenie „Immersive Histories: Digital Innovation in Holocaust Museology”.
Dołącz do grona specjalistów i specjalistek z Polski, Holandii, Litwy, Węgier, Anglii, Serbii, Grecji oraz USA. Wspólnie zmierzymy się z wyzwaniem, jakim jest praktyczne zastosowanie nowych technologii w edukacji i budowaniu muzealnego przekazu o Holokauście. W programie są m.in. dyskusje o etycznych granicach w tworzeniu cyfrowych narzędzi historycznych, testowanie innowacyjnych rozwiązań wykorzystywanych w muzeach na całym świecie, panel podsumowujący, w którym zdiagnozujemy wpływ cyfrowej rewolucji na polskie muzealnictwo.
Miejsce wydarzenia: Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Stefana Banacha 2D
Pełny program wydarzenia: LINK
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 25.10, godz. 12.00-14.00 | Spacer „Szlakiem gettowym po cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej”
Spacer poprowadzi śladami ludzi związanych z gettem warszawskim. Naszymi bohaterami będą lekarze, naukowcy, artyści, społecznicy, działacze polityczni i bojowcy getta warszawskiego. Zatrzymamy się m. in. przy grobach: przewodniczącego warszawskiego Judenratu Adama Czerniakowa, entomologa dr. Szymona Tenenbauma, czy rabina Icchaka Meira Kanała. Historie, które poznamy, staną się punktem wyjścia do rozmowy o tragicznej codzienności i heroicznych wyborach dokonywanych przez zamkniętych w getcie warszawskim Żydów.
Miejsce wydarzenia: Cmentarz Żydowski przy ul. Okopowej, główne wejście
Wymagana darmowa rejestracja: LINK
📅 27.10, godz. 18:30-20:00 | Zrozumieć pamięć: Jak opowiadać o trudnej przeszłości?
Pamięć kształtuje się nie tylko pod wpływem wydarzeń historycznych, lecz także poprzez sposób, w jaki historię się bada, interpretuje, wybiera i przekazuje oraz jak toczy się o niej debata publiczna. Nauka, edukacja szkolna i pozaszkolna, muzea i miejsca pamięci, a także publiczne upamiętnienia współdecydują o tym, które interpretacje przeszłości stają się widoczne i w jaki sposób o niej mówimy. W kontekście polsko-niemieckim ma to szczególne znaczenie. Historię Polski i Niemiec w czasie II wojny światowej naznaczyły niemiecka okupacja, przemoc i Holokaust. Doświadczenia historyczne oraz konteksty polityczne obu państw znacznie się jednak różniły, w rezultacie czego wykształciły się odmienne kultury i narracje pamięci. Istnieją wspólne punkty odniesienia, ale także różnice i spory dotyczące interpretacji przeszłości. Jednocześnie w niemieckiej kulturze pamięci wciąż widoczne są luki – doświadczenia polskiej ludności pod okupacją niemiecką pozostają tam stosunkowo mało obecne. Wszystko to do dziś wpływa na polsko-niemiecki dialog i wymianę. Na tym tle panel dyskusyjny stawia pytanie, jak mówić o II wojnie światowej i Holokauście oraz jak przekazywać pamięć o tych wydarzeniach kolejnym pokoleniom. Czworo ekspertów i ekspertek reprezentujących środowiska naukowe, edukację muzealną i edukację historyczną przedstawi swoje perspektywy zawodowe i instytucjonalne.
Uczestnicy i uczestniczki panelu:
dr Agnieszka Witkowska-Krych
dr Irmgard Zündorf
dr Wiesława Młynarczyk
Robert Szuchta
Moderacja: Lukas Wieczorek
Miejsce wydarzenia: Instytut Pileckiego, ul. Sienna 82, Warszawa
Dyskusja odbędzie się w języku polskim z symultanicznym tłumaczeniem na niemiecki.
Wymagana darmowa rejestracja: LINK