Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna. Podsumowanie

Plakat kampanii upamiętniającej 86. rocznicę zamknięcia getta warszawskiego. Na pierwszym planie napis "Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna", w tle archiwalne zdjęcie szmuglu przez mur getta.

W połowie listopada 1940 roku dobiegł końca proces masowych przesiedleń towarzyszący tworzeniu tzw. „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej”. Dzień później, 16 listopada, granice getta zostały ostatecznie zamknięte. Na wyznaczonym przez Niemców obszarze, liczącym zaledwie około 4 km², stłoczono łącznie blisko 400 tysięcy osób. Do getta prowadziły 22 strzeżone bramy, a ich przekroczenie było możliwe jedynie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia. Za złamanie tego przepisu groziła surowa kara, z czasem nawet śmierć.

16 listopada 2026 r. spotkaliśmy się pod zachowanym fragmentem muru getta na dziedzińcu XII LO im. H. Sienkiewicza przy ul. Siennej 53, by upamiętnić 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. Uroczystość rozpoczęło przemówienie dyrektorki MGW, dr hab. Katarzyny Person:

Co roku spotykamy się przy tym murze, żeby wspólnie pamiętać o ludziach, którzy żyli i umierali w warszawskim getcie. O ich cierpieniu i straszliwej samotności. Pamiętamy o tych, którzy walczyli i o tych, którzy nie mieli już siły, którzy się bali, którzy nie mogli pomóc nawet sobie. Pamiętamy że godność człowieka nie zależy od tego, jak wiele potrafi znieść.

Kolejnym punktem uroczystości była modlitwa za dusze zmarłych „El Male Rachamim”, którą odmówił rabin Dawid Szychowski. Po niej uczestnicy zapalili znicze w hołdzie wszystkim mieszkańcom getta – ofiarom Zagłady.

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i lokalnych, instytucji państwowych, korpusów dyplomatycznych, organizacji kombatanckich i pozarządowych, instytucji kultury, stowarzyszeń i społeczności żydowskiej oraz młodzieży licealnej.

Uroczystość upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia getta warszawskiego.

Fot. Robert Wilczyński

16 listopada był punktem kulminacyjnym trwającej od początku miesiąca kampanii informacyjnej „Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna”. W przestrzeni miasta pojawiły się plakaty przypominające o rocznicy. 

Słup reklamowy przed Ratuszem na placu bankowym. Na słupie znajduje się plakat "Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna".
Plakat "Był mur w Warszawie a za nim ulica Sienna" na wiacie przystankowej
Plakat "Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna" w wersji horyzontalnej naklejony na tył autobusu.
Plakat "Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna" w wersji horyzontalnej naklejony na tył autobusu.

W ramach akcji „Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna” przygotowaliśmy również film dokumentalny „Warszawa pod niemiecką okupacją. Ulica Sienna” oraz specjalny spacer edukacyjny „Po obu stronach muru – poetycko po małym getcie”.

Podczas półtoragodzinnego spaceru uczestnicy odwiedzili ocalałe ślady i pozostałości muru getta na ulicach Siennej, Złotej, Twardej oraz Waliców. Historyczna topografia stała się punktem wyjścia do spotkania z literaturą – Katarzyna Jankowiak przybliżyła kontekst tych miejsc i uzupełniła opowieść utworami m.in. Władysława Szlengla, Henryki Łazowertówny oraz Mirona Białoszewskiego.

Spacer edukacyjny „Po obu stronach muru – poetycko po małym getcie”

Fot. Robert Wilczyński

Dziękujemy wszystkim za obecność na towarzyszących kampanii wydarzeniach oraz za ciepłe przyjęcie naszego filmu dokumentalnego. Cieszymy się, że nasze działania spotkały się z tak dużym zainteresowaniem i refleksją.