W połowie listopada 1940 roku dobiegł końca proces masowych przesiedleń towarzyszący tworzeniu tzw. „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej”. Dzień później, 16 listopada, granice getta zostały ostatecznie zamknięte. Na wyznaczonym przez Niemców obszarze, liczącym zaledwie około 4 km², stłoczono łącznie blisko 400 tysięcy osób. Do getta prowadziły 22 strzeżone bramy, a ich przekroczenie było możliwe jedynie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia. Za złamanie tego przepisu groziła surowa kara, z czasem nawet śmierć.
Co roku spotykamy się przy tym murze, żeby wspólnie pamiętać o ludziach, którzy żyli i umierali w warszawskim getcie. O ich cierpieniu i straszliwej samotności. Pamiętamy o tych, którzy walczyli i o tych, którzy nie mieli już siły, którzy się bali, którzy nie mogli pomóc nawet sobie. Pamiętamy że godność człowieka nie zależy od tego, jak wiele potrafi znieść.
dr hab. Katarzyna Person
Kolejnym punktem uroczystości była modlitwa za dusze zmarłych „El Male Rachamim”, którą odmówił rabin Dawid Szychowski. Po niej uczestnicy zapalili znicze w hołdzie wszystkim mieszkańcom getta – ofiarom Zagłady.
W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i lokalnych, instytucji państwowych, korpusów dyplomatycznych, organizacji kombatanckich i pozarządowych, instytucji kultury, stowarzyszeń i społeczności żydowskiej oraz młodzieży licealnej.
Uroczystość upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia getta warszawskiego.
Fot. Robert Wilczyński
16 listopada był punktem kulminacyjnym trwającej od początku miesiąca kampanii informacyjnej „Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna”. W przestrzeni miasta pojawiły się plakaty przypominające o rocznicy.
W ramach akcji „Był mur w Warszawie, a za nim ulica Sienna” przygotowaliśmy również film dokumentalny „Warszawa pod niemiecką okupacją. Ulica Sienna” oraz specjalny spacer edukacyjny „Po obu stronach muru – poetycko po małym getcie”.
Podczas półtoragodzinnego spaceru uczestnicy odwiedzili ocalałe ślady i pozostałości muru getta na ulicach Siennej, Złotej, Twardej oraz Waliców. Historyczna topografia stała się punktem wyjścia do spotkania z literaturą – Katarzyna Jankowiak przybliżyła kontekst tych miejsc i uzupełniła opowieść utworami m.in. Władysława Szlengla, Henryki Łazowertówny oraz Mirona Białoszewskiego.
Spacer edukacyjny „Po obu stronach muru – poetycko po małym getcie”
Fot. Robert Wilczyński
Dziękujemy wszystkim za obecność na towarzyszących kampanii wydarzeniach oraz za ciepłe przyjęcie naszego filmu dokumentalnego. Cieszymy się, że nasze działania spotkały się z tak dużym zainteresowaniem i refleksją.